Vogelgriep en ophokplicht in Nederland: jouw verplichtingen als hobbyhouder

Je hebt ze lief, je kippen, eenden of misschien zelfs je sierganzen. Ze scharrelen rond in de tuin, leven hun leven, en jij geniet ervan.

Maar dan hoorde je het alweer: vogelgriep. En ineens hoor je termen als ophokplicht en afschermplicht. Wat betekent dat eigenlijk voor jou?

En moet je je vogels nu echt binnen houden? Geen paniek. We nemen je mee door de regels, zodat je precies weet waar je aan toe bent.

Wat is vogelgriep eigenlijk?

Vogelgriep is een besmettelijke dierziekte die vooral vogels treft. Denk aan kippen, eenden, kalkoenen en andere pluimvee.

De ziekte kan ernstig verlopen: vogels worden ziek en gaan vaak dood. Het virus verspreidt zich vooral via wilde vogels, die het kunnen overbrengen aan gehouden vogels. Het goede nieuws? Het risico dat mensen vogelgriep krijgen, is klein.

Maar voor jouw vogels is het wel degelijk een reële bedreiging. Daarom bestaan er regels, en die gelden ook voor jou als hobbyhouder.

Welke vogels vallen onder de regels?

Niet alle vogels zijn even gevoelig voor vogelgriep. De overheid spreekt van risicovogels: dat zijn met name hoenders, eenden, ganzen en andere watervogels.

Heb je alleen kanarieën of parkieten? Dan val je buiten het bereik van de ophok- en afschermplicht.

Maar heb je kippen, eenden of andere pluimvee in je tuin? Dan moet je wél letten op de regels.

De ophokplicht: wat houdt dat in?

De ophokplicht betekent dat je je risicovogels niet vrij mag laten rondlopen. Ze moeten worden afgeschermd van contact met wilde vogels en hun uitwerpselen.

Dat kan door ze op te hokken in een afgesloten ruimte, of door je tuin of binnenplaats af te schermd met netten of gaas. Het doel is simpel: voorkomen dat het virus van wilde vogels naar jouw vogels overspringt. Let op: sinds 21 april 2026 is de landelijke ophok- en afschermplicht grotendeels ingetrokken. Dat betekent dat er in het grootste deel van Nederland geen algemene verplichting meer geldt om je vogels op te hokken.

Maar er is een uitzondering: in en rond de Gelderse Vallei geldt nog steeds een ophok- en afschermplicht.

Woon je in die regio? Dan moet je je vogels nog steeds afschermen.

Moet je je vogels nu binnen of niet?

Dat hangt af van waar je woont. Buiten de Gelderse Vallei geldt er op dit moment geen landelijke ophokplicht meer.

Maar dat betekent niet dat je de regels overboord kunt gooien. De overheid adviseert nog steeds om voorzichtig te zijn.

Houd je vogels bijvoorbeeld uit de buurt van wilde vogels en hun uitwerpselen. Zorg voor goede hygiëne: was je handen na contact met de vogels, schoon drinkbakken regelmatig, en laat bezoekers niet zomaar bij de vogels komen als er in de buurt vogelgriep is vastgesteld. Woonde je in een gebied waar de ophokplicht wél geldt, dan moet je je risicovogels afschermen.

Bezoekers mogen in veel gevallen dan niet eens bij de vogels in de buurt komen. Dus check altijd even de actuele situatie voor jouw regio.

Wat als je vogels ziek worden?

Zie je dat je vogels ziek worden, bijvoorbeeld door plotselinge sterfte, minder eten, of ziekteverschijnselen zoals snotteren of diarree?

Dan moet je direct actie ondernemen. Maak een melding bij het Landelijk Meldpunt Dierziekten. Hoe sneller je reageert, hoe beter. Snelle detectie kan voorkomen dat de ziekte zich verder verspreidt naar andere vogels in de buurt.

Hoe blijf je op de hoogte?

Vogelgriep is een dynamisch onderwerp. De situatie kan veranderen, en de overheid kan op elk moment besluiten om de ophokplicht weer in te voeren als de dreiging toeneemt.

Blijf daarom goed op de hoogte via betrouwbare bronnen. De websites van RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) en Rijksoverheid.nl geven actuele informatie over vogelgriep en de geldende maatregelen. Ook sites als Huisdierenspecialist.nl bieden praktische tips bij vogelgriep voor hobbyhouders.

Wat kun je zelf doen om risico's te beperken?

Zelfs als er geen ophokplicht geldt, kun je zelf veel doen om je vogels te beschermen. Hier een paar praktische tips:

• Hygiëne is key: was je handen regelmatig, vooral na contact met de vogels. Gebruik eigen schoonmaakspullen voor de kippenhok of eendenverblijf.
• Voorkom contact met wilde vogels: zorg dat drink- en voederbakken niet toegankelijk zijn voor wilde vogels. Een simpel net of gaas kan al een groot verschil maken.
• Beperk bezoek: laat niet iedereen zomaar bij je vogels komen, vooral niet als er vogelgriep in de buurt is.
• Houd gevaccineerd: op dit moment is vaccinatie van pluimvee tegen vogelgriep in Nederland verboden, maar houd de ontwikkelingen in de gaten. De situatie kan veranderen.

Samengevat: wat moet jij onthouden?

Vogelgriep is serieus, maar niet reden tot paniek. Als je wilt weten wat de vogelgriep in Nederland betekent voor hobbyhouders, moet je vooral één ding doen: blijf alert.

Check regelmatig of er in jouw regio een ophokplicht geldt. Zorg voor goede hygiëne en beperk contact met wilde vogels.

En als je vogels ziek worden, meld het dan direct. Zo houd je jouw vogels veilig, en draag je bij aan het voorkomen van verdere verspreiding. Heb je nog vragen?

Kijk dan op de website van Rijksoverheid.nl of RVO.nl voor de meest actuele informatie. Want laten we eerlijk zijn: wie zijn vogels liefheeft, die doet er alles aan om ze gezond te houden. En dat begint met goed geïnformeerd zijn.