Legrassen vs. vleesrassen vs. dubbelnutsrassen: wat kies je?

Je hebt besloten om kippen te houden. Geweldig plan! Maar dan komt de eerste grote vraag: welk ras kies je eigenlijk?

Want niet elke kip is hetzelfde. Sommige leggen eieren als een machine, andere zijn er puur voor het vlees, en weer andere doen een beetje van beide.

Kortom: je hebt keuze. En die keuze is belangrijk, want het verschil tussen een legkip en een vleeskip is groter dan je denkt. In dit artikel leggen we het je helder uit, zodat je met een gerust hart de juiste kippen voor je tuin kunt kiezen.

Drie soorten kippen, drie doelen

Kippen vallen grofweg in drie categorieën uiteen: legrassen, vleesrassen en dubbelnutsrassen. Elke groep heeft zijn eigen sterke punten — en eigen zwakke punten.

Legrassen: de eierfabriekjes

Laten ze één voor één bekijken. Legrassen zijn gebouwd om eieren te leggen.

En dat doen ze ook. Veel. Sommige rassen leggen meer dan 300 eieren per jaar, en de allerbeste leggen er zelfs meer dan 400. Dat is bijna elke dag een ei!

Deze kippen zijn meestal slank en licht van bouw, wat hen energiek en actief maakt. Ze houden van scharrelen, rennen graag rond en hebben daarom best wat ruimte nodig.

Vleesrassen: groot, snel en zwaar

Bekende legrassen zijn de Leghorn, de Lohmann en de Ancona. De Leghorn is de kampioen van het leggen: licht, snel en productief. De Lohmann is robuust en gaat goed om met verschillende weersomstandigheden. De Ancona is een stevig ras dat niet snel onderdoor gaat.

Gemiddeld betaal je tussen de 8 en 20 euro voor een legkip, afhankelijk van het ras en de kweker.

Let wel: legrassen zijn niet echt geschikt als scharrelkip in een kleine tuin vol planten. Ze zijn nieuwsgierig, actief en kunnen best wat slopen. Maar als je vooral eieren wilt, zijn ze onverslaanbaar.

Vleesrassen zijn gekweekt om snel aan gewicht toe te nemen. Ze groeien in rap tempo uit tot grote, stevige dieren met veel vlees.

Denk aan de Mechelse koekoek, de Noord-Hollandse Blauwe en de Maran. De Mechelse koekoek is een zwaar gebouwd dier met uitstekende vleeskwaliteit. De Noord-Hollandse Blauwe valt op door zijn mooie blauwe veren en forse postuur.

Deze rassen hebben meer ruimte nodig dan legrassen. Ze bewegen minder snel en zijn wat rustiger van aard, maar ze zijn ook zwaarder en hebben een specifiek dieet nodig om gezond te blijven.

Dubbelnutsrassen: het beste van twee werelden

Een vleeskip kost gemiddeld tussen de 15 en 35 euro. Dat is iets duurder dan een legkip, maar je krijgt ook een groter dier.

Belangrijk om te weten: vleesrassen leggen weinig tot geen eieren. Ze zijn puur bedoeld voor vleesproductie. Als je alleen geïnteresseerd bent in eieren, is dit niet het juiste ras voor jou.

Dubbelnutsrassen — ook wel dubbeldoelrassen genoemd — zijn de allrounders onder de kippen. Ze leggen een redelijk aantal eieren (meestal tussen de 100 en 200 per jaar) én leveren ook nog eens prima vlees.

Voor hobbykippenhouders die het beste van twee werelden willen, is dit vaak de ideale keuze. Populaire dubbelnutsrassen zijn de Welsumer, de Sussex en de Campine. De Welsumer kip met haar bruine eieren is herkenbaar aan zijn rood-witte gestreepte veren en staat bekend om zowel zijn eiproductie als zijn vleeskwaliteit. De Sussex is een vriendelijk, rustig ras dat goed omgaat met kinderen.

De Campine is iets kleiner en actiever, maar ook zeer productief. Gemiddeld betaal je tussen de 12 en 28 euro voor een dubbelnutsras.

Een mooie tussenprijs voor een kip die zowel eieren leeft als later kan bijdragen aan de pot.

Welk ras past bij jou? Zo kies je slim

Nu weet je wat de verschillen zijn. Maar hoe kies je het juiste ras voor jouw situatie?

Hier zijn de belangrijkste factoren om mee te nemen. Ruimte is cruciaal. Kleine tuinen zijn geschikt voor kleinere rassen, zoals krielen of lichte legrassen.

Heb je een kleine of grote tuin?

Grotere tuinen kunnen grotere rassen aan, zoals de Mechelse koekoek of de Noord-Hollandse Blauwe. Als vuistregel geldt: reken op minimaal 5 vierkante meter per kip voor kleine rassen, en minimaal 25 vierkante meter voor grotere rassen. En onthoud: kippen zijn sociale dieren. Houd er minimaal twee van, liever meer.

Dit is misschien wel de belangrijkste vraag. Wil je vooral eieren?

Wil je eieren, vlees, of allebei?

Kies dan een legras. Wil je vlees? Ga dan voor een vleesras. Wil je een beetje van beide?

Dan is een dubbelnutsras je beste vriend. Houd er rekening mee dat de eiproductie afneemt naarmate de kip ouder wordt.

Heb je kinderen of huisdieren?

Na twee tot drie jaar legt een kip minder eieren, en dan moet je beslissen: houd je haar als huisdier, of ga je voor vervanging?

Temperament doet er toe. Als je kinderen hebt of als je hond regelmatig in de tuin loopt, kies dan voor een rustig, vriendelijk ras. De Sussex en de Campine zijn daar uitstekende voorbeelden van.

Wil je dat je kippen scharrelen?

Informeer bij de kweker naar het karakter van het ras. En onthoud: ook binnen één ras kunnen individuele kippen verschillen in gedrag.

Een goede opvoeding en veel contact met mensen maken een kip tammer.

Scharrelen is leuk, maar het kan ook flink wat schade aanrichten in je tuin. Kleine krielen, zoals de Antwerpse baardkriel of de Nederlandse sabelpootkriel, zijn minder geneigd om planten om tewoelen.

Overweeg een streekgebonden ras

Ze zijn klein, zachtaardig en doen weinig schade. Grotere rassen, zoals de Mechelse koekoek, kunnen met hun gewicht en kracht flink wat puinhoop aanrichten. Zorg ervoor dat je je tuin goed afzet als je kippen vrij rondlaten. Streekgebonden rassen zijn aangepast aan het lokale klimaat en hebben vaak een sterkere weerstand tegen ziektes.

Ze dragen ook bij aan de biodiversiteit en het behoud van ons erfgoed.

In België kun je terecht bij het Steunpunt Levend Erfgoed voor informatie over streekgebonden rassen. In Nederland is de Stichting Zeldzame Huisdierrassen een bron van kennis. Het kiezen van een streekgebonden ras is dus niet alleen goed voor je kip, maar ook voor de wereld om je heen.

Overzicht van populaire rassen

Voor wie het snel wil overzien, hier een handig overzicht van veelgebruikte rassen per categorie:

De prijzen zijn indicatief en kunnen variëren per kweker en seizoen.

Conclusie: kies met je hoofd én je hart

Er is geen "beste" kippenras. Ontdek welk kippenras bij beginners past en vind het beste ras voor jou.

Legrassen zoals de Leghorn kip die veel eieren legt en de Lohmann zijn perfect als je een goede eierproductie in de achtertuin wilt.

Vleesrassen als de Mechelse koekoek leveren prachtig vlees op, maar hebben meer ruimte nodig. Dubbelnutsrassen als de Sussex en Welsumer zijn de ideale tussenvoor als je het beste van twee werelden zoekt. Neem de tijd om na te denken over je tuin, je wensen en je omstandigheden.

Praat met ervaren kippenhouders, bezoek een kweker en vraag advies. Want een kip is geen wegwerpproduct — het is een levend wezen dat jarenlang voor zorg zal vragen én geven.

Kies dus niet alleen met je hart, maar ook met je hoofd. Dan wordt het een mooie, lonende ervaring. Veel succes!