Kippen registreren bij de RVO: wanneer ben je dat verplicht?

Je houdt een paar kippen in de tuin. Lekkere eieren, gezellig gekakel — wat kan er misgaan? Nou, best veel, als je niet weet waar je aan toe bent.

Want ook als hobbykippenhouder heb je wettelijke verplichtingen. En als je er meer dan een paar houdt, wordt het al snel serieus.

In dit artikel lees je precies wanneer en hoe je je kippen moet registreren, wat je moet melden, en waarom dat allemaal zo belangrijk is. Geen ingewikkelde jargon, gewoon helder uitgelegd — zoals het had moeten zijn vanaf het begin.

Waarom moet je kippen registreren?

Stel: er breekt een besmettelijke dierziekte uit, zoals vogelgriep. Dan moet de overheid snel weten waar alle pluimvee zit, wie wat vervoert, en hoe groot de kans is op verspreiding. Daarom bestaat er in heel Europa een systeem voor identificatie en registratie van dieren — kortweg I&R.

Voor runderen, varkens en schapen gelden al jarene regels, maar ook pluimvee valt er sinds kort onder.

En ja, ook als je ze ‘gewoon als hobby’ houdt. De regels komen uit de Europese Diergezondheidsverordening (EU 2016/429) en de Nederlandse Regeling houders van dieren.

Handhaving is in handen van de NVWA en RVO. Maar de feitelijke registratie loopt via AVINED, de officiële databank voor pluimvee in Nederland.

Wanneer ben je verplicht te registreren?

Het antwoord hangt af van hoeveel dieren je houdt en waarvoor.

250 of meer stuks pluimvee? Dan moet je registreren.

Als je 250 of meer kippen, kalkoenen, parelhoenders, eenden, ganzen, kwartels, duiven, fazanten, patrijzen of loopvogels houdt — bedrijfsmatig of niet — dan ben je wettelijk verplicht om je locatie te registreren. Dat geldt ook als je ze verkoopt, verhuurt of gewoon voor eigen gebruik houdt. Wat moet je dan doen? Goed nieuws: het aanvragen van zowel UBN als KIP-nummer is gratis.

Maar je hebt ze wel nodig om aan- en afvoer te melden en om inspecties door de NVWA te doorstaan. Als je minder dan 250 stuks pluimvee houdt, hoef je je locatie niet te registreren bij AVINED.

• Een Uniek Bedrijfsnummer (UBN) aanvragen via AVINED.
• Een KIP-registratienummer aanvragen. KIP staat voor Koppel Informatiesysteem Pluimvee.

Maar let op: als je dieren vervoert of verkoopt, zijn er soms toch meldplichten.

Minder dan 250 dieren? Dan geldt een uitzondering.

Check daarom altijd de actuele regels op de website van AVINED of de RVO.

Wat moet je melden als je wel verplicht bent?

Registreren is niet genoeg. Als je 250+ dieren houdt, moet je ook aanvoer en afvoer melden bij AVINED.

En wel binnen 5 werkdagen na de verplaatsing. De dag van verplaatsing is dag 0. Belangrijk: afspreken wie de melding doet!

Anders staat dezelfde verplaatsing dubbel geregistreerd. Als je kuikens naar een vermeerderingsbedrijf stuurt, doet de ontvanger de melding — omdat die verantwoordelijk is voor gezondheidsprogramma’s.

Bij elke melding geef je onder meer door:

• Je UBN en KIP-nummer
• Herkomst- en bestemmingsgegevens (inclusief land bij import/export)
• Datum van verplaatsing
• Aantal dieren per geslacht en geboortedatum
• Soort pluimvee (kippen, eenden, etc.)
• Categorie (eindproduct, ouderdieren, grootouderdieren)
• Doel (leg, slacht, gemengd)
• Houderijvorm (vrije uitloop, regulier, biologisch)

Nieuwe regels voor stallen: let op!

Sinds kort geldt een strengere definitie van een stal. Een stal is nu een ruimte met een omsloten luchtvolume — dus dichte wanden, geen luchtuitwisseling met andere ruimtes.

En er mag maximaal één koppel per stal worden gehouden. Dit voorkomt dat dieren met verschillende gezondheidsstatussen bij elkaar zitten, wat risico’s oplevert bij ziekte-uitbraken.

Heb je al stallen? Je had tot 28 februari 2025 de tijd om aan te passen. Vanaf 1 maart 2025 moet elk nieuw koppel voldoen aan deze nieuwe omschrijving. Dit kan gevolgen hebben voor je stalinrichting, registratie en eventuele certificaten.

Stalbroed? Ook dat moet je melden

Gebruik je een stalbroedsysteem — waarbij vleeskuikens direct in de stal uitkomen? Dan moet je die kuikens melden bij AVINED.

• Dag 1 = dag na inleg van de broedeieren
• Dag 3 = kuikens komen uit
• Dag 4 = dag 1 van de stalbroedkuikens — pas hiermee telt de dagelijkse sterfte

Maar niet op de dag van aankomst van de broedeieren. Er geldt een nabroedperiode van 3 dagen: Voorbeeld: maandag komen broedeieren binnen. Dinsdag, woensdag en donderdag is nabroedperiode. Vrijdag is de officiële aanvoerdatum — en dag 1 voor sterfteberekening.

Stalkenmerken en bezettingsdichtheid

Alle pluimveehouders — ook kleinschalige — moeten hun stalkenmerken doorgeven aan AVINED. Dat doe je één keer, tenzij er iets verandert. Gebruik een uniek stalnummer tussen 0 en 100 per kipnummer.

Geen extra aanduidingen zoals ‘boven’ of ‘a’ meer toegestaan bij nieuwe registraties.

Ben je vleeskuikenhouder? Dan moet je ook de bezettingsdichtheid per stal registreren. Dit is belangrijk voor dierwelzijn en controle.

Vervoersdocument: verplicht bij transport

Elke keer als je pluimvee vervoert, heb je een vervoersdocument nodig. Hierop staat minimaal:

• Naam, adres en KIP-nummer van je bedrijf
• Aantal dieren, soort, categorie en type
• Verzenddatum
• Naam en adres van de ontvanger

Komt het pluimvee uit buiten de EU? Dan vermeld je het land van oorsprong in plaats van het KIP-nummer.

Wat als je het niet doet?

Niet naleven kan leiden tot boetes of andere sancties. De NVWA controleert actief of houders zich aan de regels.

En bij een uitbraak van vogelgriep kan een slechte registratie ertoe leiden dat je dieren preventief worden afgelost — of dat je boete flink oploopt. Kortom: of je nu 10 of 10.000 kippen hebt — weet waar je aan toe bent.

Registratie is geen last, maar een bescherming. Voor jouw dieren, voor de sector, en voor de volksgezondheid. Wil je weten of je jouw kippen moet registreren bij de RVO? Kijk dan op de website van AVINED of neem contact op met de RVO of NVWA.