Kippen registreren bij de RVO: wanneer ben je dat verplicht?

Je houdt een paar kippen in de tuin. Lekkere eieren, gezellig gekakel — wat kan er misgaan?

Nou, best veel, als het om regels gaat. Want ook al zijn het maar een handvol dieren, de overheid wil precies weten waar die kippen zijn, hoeveel er zijn, en wat er mee gebeurt.

En terecht: bij een uitbraak van vogelgriep of een voedselveiligheidsincident moet alles snel te traceren zijn. Daarom bestaat er een identificatie- en registratiesysteem voor dieren — en geldt dat ook voor jouw kippen. Maar wanneer moet je je kippen daadwerkelijk registreren?

En wat moet je dan precies doen? Laten we erin duiken.

Wanneer ben je verplicht om kippen te registreren?

Het korte antwoord: als je 250 of meer stuks pluimvee houdt, ben je wettelijk verplicht om je bedrijf te registreren bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Dat geldt voor kippen, kalkoenen, parelhoenders, eenden — kortom, alle pluimvee. Onder de 250?

Dan word je beschouwd als hobbyhouder, en hoef je je dieren niet aan- of af te voeren in de officiële databank.

Maar let op: ook als hobbyhouder ben je niet helemaal vrij. Je moet je kippen nog steeds kunnen identificeren als dat nodig is — bijvoorbeeld bij een dierziekte-uitbraak. En als je broedeieren koopt of verkoopt, gelden er ook regels. Dus ook met drie kippen in de achtertuin: blijf op de hoogte.

Wat is er veranderd met de nieuwe stalregels?

Sinds 1 januari 2024 is het begrip “stal” aangepast. Vroeger kon je meerdere groepen kippen in één grote ruimte houden, zolang ze maar gescheiden waren.

Nu geldt: een stal is een ruimte met een omsloten luchtvolume — dus dichte wanden, geen verbinding met andere ruimtes — en er mag er maximaal één koppel in zitten. Geen uitzonderingen. Waarom deze verandering? Simpel: om de verspreiding van ziekten tegen te gaan. Als één groep besmet is, wil je niet dat de besmetting via de lucht of via gedeelde ruimtes naar andere kippen overslaat.

De nieuwe definitie maakt het makkelijker om bij een uitbraak snel in te grijpen.

Heb je al een bestaande stal die niet aan deze nieuwe definitie voldoet? Dan heb je tot en met 28 februari 2025 de tijd om aanpassingen door te voeren. Vanaf 1 maart 2025 moet elke nieuwe stal voldoen aan de nieuwe regels. Voor vragen kun je terecht bij AVINED, de organisatie die de pluimveedatabank beheert.

Hoe registreer je wijzigingen in jouw kippenhouderij?

Als je 250 of meer dieren houdt, moet je elke verandering in je houderij doorgeven aan de databank. Denk aan:

• Aan- en afvoer van dieren
• Verplaatsing van kippen naar een andere stal op je eigen bedrijf
• Wijzigingen in de stalinrichting of -registratie

Deze melding moet binnen 5 werkdagen binnen zijn. De dag van verplaatsing telt als dag 0. Dus als je op maandag kippen verplaatst, heb je tot en met vrijdag om de melding te doen. Belangrijk: voorkom dubbele registraties.

Als je kippen naar een ander bedrijf stuurt, maak dan afspraken wie de melding doet. Gaat het om kuikens naar een vermeerderingsbedrijf? Dan is de ontvanger verantwoordelijk voor de melding — omdat die ook verantwoordelijk is voor bepaalde gezondheidsprogramma’s.

Wat heb je nodig om meldingen te doen?

Om meldingen te kunnen doen, heb je twee dingen nodig: Dit is jouw unieke code in het Koppel Informatiesysteem Pluimvee (KIP). Je vraagt het aan via AVINED.

KIP-registratienummer

Zonder dit nummer kun je geen enkele melding doen. Elke locatie waar je kippen houdt, krijgt een UBN.

Uniek bedrijfsnummer (UBN)

Dit nummer identificeert jouw bedrijf en locatie binnen het systeem. Ook dit vraag je aan via AVINED.

Welke gegevens moet je doorgeven bij een verplaatsing?

Bij elke melding moet je een flink aantal gegevens verstrekken. Hieronder een overzicht: Veel? Ja. Maar het zorgt ervoor dat bij een crisis alles snel en nauwkeurig te traceren is.

• Jouw UBN
• KIP-registratienummer van herkomst- en bestemmingsbedrijf
• Stalnummer (alleen voor Nederlandse stallen)
• Land van herkomst (bij import) of bestemming (bij export)
• Type verplaatsing: aanvoer, afvoer, import of export
• Datum van verplaatsing
• Registratienummer van de ouderdieren
• Aantal verplaatste dieren per geslacht
• Geboortedatum van de dieren
• Soort pluimvee (kippen, kalkoenen, etc.)
• Categorie: eindproduct, ouderdieren of grootouderdieren
• Doel: leg, slacht of gemengd
• Ras
• Houderijvorm: vrije uitloop, regulier of biologisch

Stalkenmerken: wat moet je weten?

Alle pluimveehouders — ook hobbyhouders — moeten de stalkenmerken van hun gebouwen doorgeven aan AVINED. Dit doe je één keer, tenzij er veranderingen zijn.

Let op: een stalnummer moet uniek zijn (tussen 0 en 100) en mag geen toevoegingen bevatten zoals “boven”, “onder”, “a” of “b”. Die tijd is voorbij. Voor vleeskuikenhouders gelden extra eisen.

Zo moet de bezettingsdichtheid per stal worden geregistreerd. Dit heeft te maken met dierenwelzijn en wordt ook gecontroleerd door de NVWA.

Vleeskuikens: speciale regels voor stalbroed

Als je vleeskuikens houdt en gebruikmaakt van een stalbroedsysteem — waarbij kuikens direct in de stal uitkomen — dan moet je die kuikens melden bij AVINED zodra ze zijn uitgekomen. Maar omdat ze niet allemaal tegelijk uitkomen, werken we met een nabroedperiode van 3 dagen.

Hoe werkt dat in de praktijk? Voorbeeld: je legt maandag broedeieren in.

• Dag 1 van de nabroedperiode is de dag na inleg van de broedeieren.
• De eieren komen uit op dag 3.
• Uitval tot en met dag 3 telt niet mee voor de dagelijkse sterfte.
• Dag 4 is dag 1 van de stalbroedkuikens in de stal — en telt wél mee voor de sterfteberekening.
• Dag 4 is ook de datum die je invult als aanvoerdag in je I&R-melding.

Dinsdag, woensdag en donderdag zijn de nabroedperiode. Vrijdag is dan dag 1 van de kuikens — en de datum die je doorgeeft.

Vervoersdocument: niet vergeten!

Elke keer als je pluimvee vervoert — of het nu om kuikens, leghennen of slachtkuikens gaat — heb je een vervoersdocument nodig.

• Naam, adres en KIP-registratienummer van jouw bedrijf
• Aantal dieren, soort, categorie en type
• Verzenddatum
• Naam en adres van de ontvanger

Dit document bevat minimaal: Komt het pluimvee uit een land buiten de EU? Dan vervang je het KIP-nummer door het land van herkomst. Vergeet bovendien niet om je kippen tijdig te registreren bij de RVO. Deze informatie is gebaseerd op de meest recente gegevens van de RVO en NVWA (juli 2025).

Regels kunnen wijzigen, dus raadpleeg altijd de officiële bronnen als je twijfelt. Maar één ding is zeker: of je nu drie kippen of drieduizend houdt — registratie is geen overbodige bureaucratie.

Het is een essentieel onderdeel van een veilige, gezonde en transparante voedselketen.

En dat is iedereen goed.