Je hebt kippen, of je erover nadenkt, en dan kom je uiteindelijk altijd bij dezelfde vraag terecht: moet ik graan geven of niet? Het is een onderwerp waar kippenhouders heftig over discussiëren. De één zegt dat graan onnatuurlijk is, de ander geeft het elke dag zonder na te denken.
▶Inhoudsopgave
Maar wat is nu echt slim? Laten we er eens goed induiken, zonder dogma's, maar met verstand en praktijkervaring.
Wat eet een kip van nature?
Onze kippen staan verwant aan het bankivahoen, een vogel die in de bosranden van Zuidoost-Azië rondhing.
Die oerkip was geen graaneter pur sang. Ze scharreleerde de hele dag: insecten, wormen, zaden, grassprietjes, bladeren, bessen, het ene watje en het andere watje.
Graan was er dus bij, maar het was zeker niet het hoofdgerecht. Het spijsverteringssysteem van de kip is er wel op ingericht om granen te verwerken. De krop, dat speciale zakje voor in de keel, speelt daarin een belangrijke rol. Daar fermenteert het voer, waardoor vezels afgebroken worden en voedingsstoffen beter opgenomen kunnen worden.
Maar laten we eerlijk zijn: een flink deel van het graan passeert gewoon onverteerd door de darmen.
De kip is simpelweg geen graanmachine.
Graanvrij kippenhouden: heilige koe of misvatting?
De term "graanvrij" doet erg gezond klinken, toch? Alsof je je kippen een puur en ongerept dieet geeft.
Maar het is genuanceerder dan dat. De kip is evolutionair aangepast aan het verwerken van granen. Het weglaten van graan is dus niet per se beter.
Sterker nog: als je graan weglaat maar niet goed compenseert met andere energiebronnen, loop je juist het risico op voedingstekorten.
Wat wél een slimme stap is: kiezen voor gefermenteerde hele granen in plaats van droog, onbewerkt graan. Boeren in het Bos, een merk dat bekendstaat om hun natuurlijke aanpak, voert hun kippen dan ook met gefermenteerde granen. Door fermentatie worden anti-voedingsstoffen afgebroken, enzymen geactiveerd en de verteerbaarheid flink verbeterd. Het lijkt meer op het vochtige, half verteerde materiaal dat een kip in het wild zou tegenkomen.
Droog graan geven is alsof je iemand alleen maar crackers voorzet. Gefermenteerd graan is meer een soepel stuk brood met beleg.
Wanneer is graan toevoegen écht zinvol?
Nu de belangrijkste vraag. Graan is geen standaardvoer dat je zomaar in de bunker gooit.
Tijdens de rui
Maar in bepaalde situaties kan een beperkte hoeveelheid juist de oplossing zijn. Elk najaar verliezen kippen hun veren en maken ze een compleet nieuw pak aan.
Bij extreme warmte
Dat kost enorm veel energie en eiwitten. Tijdens de rui hebben kippen extra ondersteuning nodig. Een kleine hoeveelheid legkorrel, aangevuld met extra calcium, kan helpen om het verenpak sneller en sterker te laten groeien. Denk aan het als een soort herstelvoer.
In hittegolven eten kippen minder. Hun lichaam is druk bezig met koelen in plaats van verteren.
Bij slechte eierschalen
Hierdoor krijgen ze minder voedingsstoffen binnen, en daalt ook de calciumopname. Dat merk je direct aan de eierschalen: dunner, broos, soms zonder schaal. Een kleine portie graan kan dan helpen om de energievoorraad aan te vullen, zonder het spijsverteringssysteem te overbelasten.
Dunne of zachte eierschalen zijn vaak een signaal van calciumtekort. Graan alleen lost dat niet op, maar in combinatie met extra calcium, grit of oyster shells, kan het wel een onderdeel van de oplossing zijn.
Bij jonge kippen of slechte eters
Het gaat erom dat de kip voldoende energie heeft om de calciumopname goed te laten verlopen.
Jonge kippen die net beginnen met scharrelen, of oudere dieren die wat achteruit zijn gegaan, kunnen baat hebben bij een kleine hoeveelijk graan. Het is makkelijk te verteren en prikt de eetlust aan. Denk aan het als een oppepper, niet als maaltijd.
Hoeveel graan is genoeg?
Dit is waar het misgaat bij veel kippenhouders. Ze geven te veel.
Een goede richtlijn is maximaal 10 tot 20 gram per kip per dag. Dat is ongeveer een handvol. Meer is overbodig en kan zelfs schadelijk zijn: overgewicht, verminderde eiproductie, en een ongebalanceerde voeding. De exacte hoeveelheid voer die een kip per dag nodig heeft, hangt af van het ras, de leeftijd, de activiteit en het seizoen.
Een zware braekel die de hele dag scharrelt in een groot terrein, heeft minder nodig dan een leghen die in een kleine ren zit. Observeer je dieren. Als ze het graan verwaarlozen en liever scharrelen, dan hebben ze het niet nodig. Als ze er vliegensvlug naar happen, is een beetje extra soms terecht.
Calcium: de onderschatte held
We kunnen het hebben over graan, maar zonder calcium kom je nergens. Leghennen hebben een enorme behoefte aan calcium: een eierschaal bestaat voor zo'n 95% uit calciumcarbonaat.
Per leg kost dat ongeveer 2 gram calcium. Als je kippen geen extra calcium biedt, put het lichaam de reserves uit de botten. Dat leidt uiteindelijk tot dunne schalen, botontkalking en een korte productieve levensduur.
Grit, oyster shells of losse calciumsupplementen moeten altijd beschikbaar zijn. Niet gemengd door het voer, maar apart.
Kippen reguleren zelf hoeveel ze opnemen. In warme perioden is extra aandacht voor calcium essentieel, omdat de opname dan van nature daalt.
Handige supplementen om te onthouden
Naast graan en calcium zijn er een paar supplementen die echt hun waarde bewijzen in specifieke situaties. Vivace Energy Boost van Vitavogel is een methionine-supplement dat vooral tijdens de rui goed werkt.
Methionine is een essentieel aminozuur dat cruciaal is voor de verengroei. Avi Flora Pro ondersteunt de darmflora en het immuunsysteem, handig bij stress, ziekte of na een behandeling.
En dan is er appelazijn, een oud boerenmiddel. Een scheutje in het drinkwater kan de darmgezondheid ondersteunen en de zuurgraad in de krop verlagen, wat de werking van gunstige bacteriën bevordert.
De omgeving maakt het verschil
Voeding is belangrijk, maar zonder de juiste omgeving kom je niet ver.
Kippen die vrij kunnen scharrelen, voldoende ruimte hebben en niet gestrest zijn, zijn gezonder, produceren betere eieren en hebben een sterkere weerstand. Een kip die de hele dag in een kleine ren zit en alleen maar graan krijgt, wordt ongeacht de kwaliteit van het voer niet optimaal functioneren. Ruimte, groen, stofbaden, scharrelplekken, dat is de basis. Voering is daar bovenop, net als kalkgrit geven voor sterke eierschalen.
Conclusie: balans is alles
Graan bijvoeren aan kippen is niet goed of slekt. Het is een kwestie van timing, hoeveelheid en context. In normale omstandigheden heeft een goed scharrelende kip weinig aan graan.
Maar tijdens de rui, bij hitte, bij slechte schalen of bij dieren die extra ondersteuning nodig hebben, kan een kleine hoeveelheid een slimme toevoeging zijn.
De sleutel ligt in observeren. Leer je kippen kennen en verdiep je in waar je op let bij de aankoop van kippenvoer.
Kijk naar hun gedrag, hun veren, hun eieren, hun energieniveau. En onthoud: gefermenteerde granen zijn altijd een betere keus dan droog graan. Combineer het met voldoende calcium, een gevarieerde omgeving en een dosis gezond verstand. Dan heb je kippen die gezond zijn, lekker leven en eieren leggen waar je trots op bent.
Veelgestelde vragen
Kunnen kippen mijn hele leven graan krijgen?
Nee, kippen kunnen niet hun hele leven alleen graan krijgen. Hoewel ze evolutionair aangepast zijn om granen te verwerken, zijn ze geen ‘graanmachines’.
Hoeveel voer heeft een kip per dag nodig?
Het spijsverteringssysteem van een kip is erop gericht om vezels te verwerken, maar een groot deel van het graan passeert onverteerd.
Hoe slim zijn kippen eigenlijk?
Het is belangrijk om te zorgen voor een gevarieerd dieet met insecten, zaden, en andere natuurlijke voedingsmiddelen. De hoeveelheid voer die een kip nodig heeft, varieert sterk en hangt af van factoren zoals leeftijd, ras, activiteitsniveau en de tijd van het jaar. Over het algemeen is het belangrijk om te voorkomen dat kippen te veel voer krijgen, omdat dit kan leiden tot overgewicht en gezondheidsproblemen.
Hoeveel gemengd graan per kip per dag is te geven?
Een goede richtlijn is om te observeren hoe snel ze hun voer opeten en aan te passen op basis van hun behoefte. Kippen zijn slimmer dan vaak gedacht!
Ze kunnen leren associëren waar voedsel is, herkennen van mensen en andere dieren, en zelfs problemen oplossen. Hoewel ze niet de complexiteit van menselijke intelligentie bezitten, vertonen ze wel een aantal cognitieve vaardigheden die aantonen dat ze een slimme vogel zijn. Het is niet aan te raden om gemengd graan als basisvoeding te geven. Een kleine hoeveelheid, maximaal 25% van het totale dagelijkse voer, kan als traktatie of aanvulling op een uitgebalanceerd dieet worden gebruikt.
Kunnen kippen te veel graan eten?
Het is belangrijk om gefermenteerde granen te kiezen in plaats van droog graan, omdat dit beter verteerbaar is voor de kip.
Ja, kippen kunnen zeker te veel graan eten. Overmatig graanvoer kan leiden tot een slechte conditie, verminderde eierproductie en zelfs ernstige gezondheidsproblemen. Het is belangrijk om kippen een gevarieerd dieet te geven en graan als een traktatie te beschouwen, niet als een hoofdvoedsel. Het is vergelijkbaar met het geven van crackers aan een mens – het is niet de meest voedzame keuze.