Etiketteren van eieren bij verkoop: wat is wettelijk verplicht?

Je koopt een doos eieren bij de supermarkt, kijkt even op de verpakking en denkt: ‘Goed, vrije uitloop, prima.’ Maar weet je eigenlijk wat al die codes en letters betekenen? En als je zelf eieren verkoopt — bijvoorbeeld op de boerderij of op de markt — wat mag je dan wel en niet doen?

Want één ding is zeker: de wet is behoorlijk streng als het om etiketteren van eieren gaat.

Geen zorgen, ik leg het je stap voor stap uit. En ja, het is best interessant — beloofd.

Die cijfers op het ei: meer dan alleen een stempel

Elk ei dat in de EU wordt verkocht, moet voorzien zijn van een stempelcode.

Die zit meestal op de schaal, en ziet er bijvoorbeeld uit als 1 NL 12345. Maar wat betekent dat precies? Het eerste cijfer (0, 1, 2 of 3) vertelt je direct hoe de kip is gehouden.

Dit is geen willekeurig nummer — het is een wettelijk vastgelegd systeem: Na het cijfer komt de landcode — bijvoorbeeld ‘NL’ voor Nederland — gevolgd door een uniek bedrijfsnummer van vijf cijfers. De eerste twee cijfers geven aan in welke provincie het bedrijf zit, de laatste drie identificeren het specifieke bedrijf. Zo kan elk ei teruggeleid worden tot de kip die het heeft gelegd. Handig, toch?

• 0 = Biologisch: kippen leven in een natuurlijke omgeving, eten biologisch voer, en krijgen géén antibiotica of synthetische middelen. De strenge normen worden gecontroleerd door certificeringsinstanties.
• 1 = Vrije uitloop: kippen hebben toegang tot de buitenlucht, minimaal 4 m² per kip, overdekte uitloop verplicht.
• 2 = Scharrel: meer ruimte dan in kooien, maar minder strenge eisen dan bij vrije uitloop. Buitentoegang is vaak beperkter.
• 3 = Kooihuisvesting: kippen leven in kooien. In Nederland is dit sinds 2012 verboden voor nieuwe stallen, maar bestaande systemen mogen nog tot 2025 blijven bestaan onder beperkte voorwaarden.

Verpakking: wat moet er ALLES op?

De stempel op het ei is niet het enige wat telt. Ook de verpakking moet voldoen aan strenge regels. Volgens de Europese verordening en de Nederlandse Warenwet moet de volgende informatie duidelijk leesbaar vermeld staan: Let op: als je eieren verkoopt zonder verpakking — bijvoorbeeld los op een markt — gelden er uitzonderingen, maar dan moet de informatie op een andere manier beschikbaar zijn (bijv. via een bord of folder).

• Houderijsysteem (bijv. ‘vrije uitloop’ of ‘biologisch’) — in woorden, niet alleen als cijfer.
• Gewichtsklasse: S (43–53 g), M (53–63 g), L (63–73 g), XL (73 g of meer).
• Uiterste houdbaarheidsdatum — meestal 28 dagen na legdatum.
• Pakstationnummer — een uniek erkenningsnummer van het pakstation dat de eieren heeft gesorteerd en verpakt.
• Naam en adres van de verantwoordelijke ondernemer.

Directe verkoop: mag dat zonder pakstation?

Ja, maar alleen onder specifieke voorwaarden. Als je als boer eieren rechtstreeks aan de consument verkoopt — dus niet aan een supermarkt, restaurant of hotel — kun je een vrijstelling voor de sorteerplicht aanvragen bij het COKZ (Controle Orgaan Kwaliteits Zaken).

Dit valt onder Verordening (EU) nr. 1308/2013. Maar let goed op de regels: Geen pakstation nodig dus, maar je bent nog steeds verantwoordelijk voor traceerbaarheid en hygiëne. En ja, het COKZ komt controleren.

• Verkoop mag alleen plaatsvinden op je eigen bedrijf, op een lokale markt, of via huis-aan-huis verkoop.
• Je mag niet leveren aan horeca, restaurants of hotels — die vallen niet onder de definitie van ‘eindverbruiker’.
• Je eieren moeten wél voorzien zijn van de juiste stempelcode en basisinformatie.

Wie houdt toezicht? Het COKZ en IKB Ei

In Nederland is het COKZ de belangrijkste toezichthouder. Ze inspecteren pakstations, boerderijen en verkooppunten.

Ze kijken niet alleen naar de stempel op het ei, maar ook naar je administratie: kun je partijen eieren terugleiden? Kloppen de gegevens op de verpakking? Bij overtredingen kun je een waarschuwing krijgen, maar ook een boete — afhankelijk van de ernst. Het doel? Voedselveiligheid waarborgen en het vertrouwen van consumenten beschermen.

Daarnaast speelt IKB Ei (Inspectie voor het Keurmerk Eieren) een grote rol in het beheer van het traceerbaarheidssysteem. Hun register bevat alle geregistreerde bedrijven, en via het programma ‘Volg Mijn Ei’ kun je als consument zien waar je ei vandaan komt. Tijdens de fipronilcrisis in 2017 bleek dit systeem levensgroot belangrijk: besmette partijen konden snel worden opgespoord en uit de handel genomen.

Wat als je het fout doet?

Fouten maken mag natuurlijk, maar hier hebben consequenties. Denk aan: De boetes kunnen oplopen tot duizenden euro’s, en bij herhaling kan je erkenningsnummer worden ingetrokken. Dus: neem het serieus, ook als je maar een klein beetje eieren verkoopt.

• Onjuiste of ontbrekende etikettering op verpakkingen.
• Verkoop van ongestempelde eieren aan derden (bijv. aan een buurman die ze weer doorverkoopt).
• Gebruik van termen als ‘biologisch’ of ‘vrije uitloop’ zonder dat je daar officieel voor gecertificeerd bent.

De toekomst: transparantie en duurzaamheid

Het systeem blijft evolueren. Er wordt onderzocht of blockchain de traceerbaarheid nog betrouwbaarder kan maken. Ook wordt er steeds meer aandacht besteed aan de milieu-impact van eierproductie — denk aan energiezuinige stallen en duurzame voerproductie.

En voor jou als consument of verkoper: blijf op de hoogte. Regelgeving verandert regelmatig.

De IKB Ei-website is dé bron voor actuele informatie, inclusief updates over vrijstellingen en nieuwe normen. Let op: dit artikel is gebaseerd op de regelgeving tot 2024. Raadpleeg altijd de meest recente versie van de wetten en verordeningen voor actuele situaties.