Je hebt een verzameling eieren van je eigen kippen, of je koopt ze bij de boer. Maar hoe weet je nou echt of er een kuiken in zit?
▶Inhoudsopgave
Geen zorgen, het is makkelijker dan je denkt. Met een simpele truc kun je binnen een paar seconden zien of een ei bevrucht is en of er leven in zit. Dit heet candelen of schouwen, en het is een techniek die al generaties lang door kippenhouders wordt gebruikt.
Wat is candelen eigenlijk?
Candelen betekent dat je een ei tegen een sterke lichtbron houdt, zodat je door de schil heen kunt kijken.
Je kijkt letterlijk naar wat er binnenin gebeurt. Het klinkt bijna magisch, maar het is puur natuur. Als een ei bevrucht is en de ontwikkeling goed op weg is, zie je duidelijk vaten, schaduwen en soms zelfs beweging van het kuiken.
Je hebt hiervoor een schouwlamp nodig. Dat is een kleine lamp die precies om het ei past en veel licht geeft.
Je kunt er eentje kopen bij bijvoorbeeld Brinsea of op diverse webwinkels die gespecialiseerd zijn in broedapparatuur.
Maar in het begin kun je het ook gewoon proberen met een sterke zaklamp in een donkere kamer. Het werkt verrassend goed.
Wanneer kun je het beste beginnen met candelen?
Hier maak veel mensen een fout. Je kunt niet zomaar elk ei candelen en verwachten te zien of het bevrucht is.
De ontwikkeling van een kuiken kost tijd. Na 3 tot 5 dagen broeden begin je de eerste tekenen te zien. Maar het beste moment om echt goed te kijken is rond dag 7.
Dan is de ontwikkeling ver genoeg gevorderd om duidelijk te zien of er leven in het ei zit.
Belangrijk om te weten: een hen legt gemiddeld één ei per 25 uur. En een vrouwtjeskip kan per jaar maar liefst zo'n 300 eieren leggen. Maar zonder haan zijn die eieren allemaal onbevrucht. Dus als je geen haan in de kippenloop hebt, dan zit er helaas niemand in die eieren.
Wat zie je als je eitjes gaat candelen?
Laten we echt ingaan op wat je ziet als je een ei tegen de lamp houdt. Want dat is natuurlijk het spannende gedeelte. Rond dag 7 zie je een donker gebied in het ei met een netwerk van rode bloedvaten.
Een bevrucht ei met een levend kuiken
Die vaten lijken op een spinnenweb en zijn het eerste teken van leven.
Een bevrucht ei maar met een dood embryo
In het midden zie je soms een klein donker puntje, dat is het oog van het kuiken. En als je goed kijkt, zie je soms zelfs een lichte beweging.
Dan weet je: hier zit leven in. Soms zie je wel bloedvaten, maar die zien er niet meer helder rood uit. Ze zijn vaag of er zit een bloedring in het ei, een rode cirkel die rond de binnenkant loopt.
Een onbevrucht ei
Dat betekent dat het embryo in een vroeg stadium is gestorven. Dit is heel normaal en gebeurt vaker dan je denkt.
Haal deze eieren dan uit de broedmachine, want ze kunnen gaan rotten. Een onbevrucht ei ziet er bij candelen gewoon helder uit. Je ziet geen bloedvaten, geen donkere vlekken, niets. Het licht schijnt er gewoon doorheen. Dit ei is perfect eetbaar, maar er komt geen kuiken uit.
Praktische tips voor het candelen van eieren
Nu weet je wat je moet zoeken, maar hoe doe je het het beste? Hier zijn een paar tips die het makkelijker maken.
Werk in een donkere kamer
Hoe donkerder de kamer, hoe beter je ziet. Zet alle lichten uit en ga bij voorkeur 's avonds aan de slag. Dan springen de details er veel beter uit.
Wees snel maar voorzichtig
Houd het ei niet te lang uit de broedmachine. Maximaal 5 tot 10 minuten per sessie.
Gebruik handschoenen of schone handen
Het ei koelt dan te veel af en dat kan het embryo schaden. Pak het ei voorzichtig op, houd het tegen de lamp, en zet het daarna snel terug. De schil van een ei is poreus. Vette of vieze handen kunnen bacteriën naar binnen brengen.
Markeer je eieren
Dus was je handen goed voordat je begint, of draag dunne handschoenen. Neem een potlood en schrijf op elk ei welk dag het is. Zo weet je precies hoe ver de ontwikkeling is en kun je bijhouden welke eieren goed meegaan en welke niet.
Veelgemaakte fouten bij het candelen
Iedereen maakt fouten als hij begint met candelen. Dat hoor je gewoon bij het leerproces.
Maar een paar kun je al voorkomen. De grootste fout is te vroeg beginnen. Na dag 1 of 2 zie je nog helemaal niets, hoe hard je ook kijkt.
Wacht tot minstens dag 5, en het beste is dag 7. Dan heb je een veel duidelijker beeld.
Een andere fout is het ei te vaak uit de broedmachine halen.
Elke keer dat je het ei eruit haalt, daalt de temperatuur. En dat is slecht voor de ontwikkeling. Candelen is dus iets dat je een paar keer per broedronde doet, niet elke dag. En wees voorzichtig met draaien.
In een broedmachine draaien de eieren automatisch. Als je ze eruit haalt om te candelen, draai ze dan niet te hard of te vaak.
Het embryo is kwetsbaar. Wil je meer weten over hoe zelf eieren uitbroeden met een broedmachine precies werkt?
Waarom is candelen zo belangrijk?
Je kunt je afvragen: moet ik dit echt doen? Kun ik niet gewoon wachten en kijken wat eruit komt? Nou, eigenlijk wel.
Want als een ei in de broedmachine gaat rotten, kan het zelfs barsten.
En dat vervuilt de andere eieren in de machine. Een rot ei onder je broedende eieren is een ramp. Door te candelen vang je die eruit voordat het te laat is.
Bovendien is het gewoon ontzettend gaaf om te zien. Die eerste keer dat je een netwerk van bloedvaten ziet, of het oog van een kuiken, of zelfs beweging... dat is iets wat je niet snel vergeet. Het maakt het hele proces van kuiken krijgen zo veel persoonlijker en bijzonderder.
Conclusie: ga aan de slag!
Candelen is simpel, goedkoop en ontzettend leerzaam. Je hebt alleen een sterke lamp nodig, een donkere kamer en wat geduld.
Begin rond dag 7, wees voorzichtig, en geniet van wat je ziet. Of je nu een ervaren kippenhouders bent of net begint, het schouwen van eieren is een van de mooiste onderdelen van het hele broedproces. Dus volgende keer als je een ei in je handen hebt, denk dan even: wat zit er eigenlijk binnenin? Met een beetje licht kom je er snel achter.
Veelgestelde vragen
Hoe kan ik bepalen of een eitje bevrucht is?
Om te zien of een eitje bevrucht is, kun je het candelen noemen.
Hoe kan ik controleren of een kippenei bevrucht is op dag 7?
Dit doe je met een speciale schouwlamp, die je voorzichtig tegen het ei houdt. Na een paar dagen zie je dan een netwerk van rode bloedvaten, wat een teken is van een levend kuiken.
Hoe weet ik of er een kuiken in een ei nog leeft?
Rond dag 7 is het moment om goed te kijken. Met een schouwlamp zie je dan een donker gebied in het ei met een spinnenweb-achtig patroon van rode bloedvaten. Als je verder kijkt, kan je soms zelfs een klein donker puntje zien, wat het begin van het kuiken oog is. Als je een ei candelt en je ziet beweging of een klein donker puntje (het oog van het kuiken) in het ei, dan weet je zeker dat er leven in zit.
Hoe checken of een ei bevrucht is?
Ook een helder rood netwerk van bloedvaten is een positief teken, hoewel vaagere bloedvaten of een rode ring rondom het ei kunnen duiden op een probleem.
Om te controleren of een ei bevrucht is, gebruik je een schouwlamp. Kijk door de schil heen en let op tekenen van ontwikkeling, zoals een netwerk van rode bloedvaten. Als je deze vaten ziet, is het ei bevrucht en er is een kuiken in ontwikkeling.
Wat moet ik doen als ik geen tekenen van ontwikkeling zie?
Als je na een paar dagen candelen geen tekenen van ontwikkeling ziet, is dat niet altijd een slecht teken. Soms is het ei simpelweg nog te vroeg.
Verwijder het ei dan uit de broedmachine om schimmelvorming te voorkomen. Het kan ook betekenen dat het embryo in een vroeg stadium is gestorven.