Barnevelder kip: een echt Nederlands ras voor jouw achtertuin

Stel je voor: je staat in je achtertuin, de zon schijnt zachtjes, en een prachtige, donderbruine kip schijnt rond alsof het haar eigen terrein is.

Ze kakelt vrolijk, scharrelt door het gras, en 's avonds legt ze een groot, donkerbruin ei dat er bijna chocoladebruin uitziet. Klinkt als een droom? Dan is de Barnevelder kip misschien wel jouw perfecte metgezel.

Dit oud-Nederlandse ras is niet alleen een schoonheid, maar ook een betrouwbare eierleger – en bovenal een levend stukje Nederlandse landbouwgeschiedenis. In dit artikel vertel je alles over de Barnevelder: waar hij vandaan komt, hoe hij eruitziet, hoe je hem het beste verzorgt, en waarom hij een fantastische keuze is voor jouw achtertuin.

Waar Komt de Barnevelder Kip Vandaan?

De Barnevelder kip is een echte Nederlander – letterlijk. Het ras ontstond rond 1910 in het Gelderse Barneveld, een stad met een rijke pluimvee-traditie.

Fokkers wilden een kip creëren die grotere, donkerbruine eieren zou leggen dan de gangbare rassen van dat moment.

Ze kruidden daarvoor verschillende rassen door elkaar: de Cochin (bekend om zijn zachte veren en goede eierproductie), de Brahma (voor grootte en winterhardheid) en de Langshan (voor sterke veren en productiviteit). Het resultaat? Een robuuste, schilderachtige kip met een warme bruine tint en een indrukwekkende staart. In de jaren '30 en '40 was de Barnevelder enorm populair in Nederland en België.

Ze stonden zelfs regelmatig op de veilingen. Maar met de opkomst van moderne, hoogproductieve hybriderassen in de jaren '60 en '70 raakte het ras in de vergetelheid. Gelukkig is het nooit helemaal verdwenen. De Barnevelder Club, opgericht in 1923, speelde een cruciale rol in het standaardiseren en behouden van het ras.

Tegenwoordig wordt de Barnevelder erkend door de Stichting Zeldzame Huisdierrassen (SZH), en er zijn momenteel ongeveer 350 exemplaren in Nederland.

Dat maakt het zeldzaam – maar juist daarom ook bijzonder.

Hoe Ziet een Barnevelder Kip Eruit?

De Barnevelder is een opvallende kip. De hennen hebben een warme, goudbruine kleur met karakteristieke dubbel-geloze veren op de rug, de zadel, de vleugels en de borst.

Die geven ze een bijna pachtaardig, zacht uiterlijk. De hanen zijn donkerbruin met dezelfde dubbele gelozen structuur, en vaak nog indrukwekkender van kleur.

Qua formaat zijn het middelgrote kippen: hennen wegen gemiddeld 2 tot 2,5 kg, hanen kunnen oplopen tot wel 3 kg. Ze hebben een rechtopstaande kam met 4 tot 6 tanden, en hun poten zijn rood en relatief kort. Er zijn vier erkende kleuren: wit, zwart, zwart-blauw en dubbel-gelozen zwart-blauw.

De laatste is de meest voorkomende en wordt vaak als de mooiste beschouwen – met die diepe, glanzende veren die in de zon bijna paars schitteren. En dan hebben we het natuurlijk nog over de eieren.

De Barnevelder legt gemiddeld 180 tot 200 eieren per jaar – dat is behoorlijk goed voor een oud ras. De eieren zijn groot, donkerbruin, en hebben een dikkere schaal dan gemiddeld. Dat maakt ze niet alleen mooi, maar ook praktisch: ze zijn perfect voor bakdoeleinden omdat de inhoud wat steviger is. Zoek je een echte legmachine met pit? Dan is de Leghorn een interessant alternatief.

Karakter en Gedrag: Rustig, Vriendelijk en Makkelijk te Houden

Barnevelders zijn over het algemeen rustige, vriendelijke kippen. Ze zijn niet agressief en gaan goed op met andere rassen.

Bovendien zijn ze relatief makkelijk te handtammen – ideaal als je kippen wilt die je kunt aaien, observeren en misschien zelfs even mee naar binnen halen voor een foto. Ze zijn nieuwsgierig zonder overdreven druk te zijn, en ze hebben een zekere waardigheid die past bij hun uiterlijk. Ze zijn ook redelijk winterhard, dankzij hun dikke, zachte veren.

Zoek je naast de Barnevelder nog een veelzijdig en vriendelijk ras voor hobbyhouders? Dan is de Plymouth Rock een uitstekende keuze.

Dat betekent dat ze goed tegen kou – zolang ze droog en windvrij kunnen schuilen.

Ze zijn niet bijzonder vatbaar voor ziekten, maar uiteraard blijft goede verzorging essentieel.

Hoe Houd Je Barnevelder Kippen in de Achtertuin?

Barnevelders zijn relatief eenvoudig te houden, mits je aan een paar basisvoorwaarden voldoet. Ten eerste: ruimte. Ze hebben minimaal 4 vierkante meter per kip nodig, maar meer is altijd beter.

Een grote tuin met voldoende schaduw, gras en plek om te scharrelen is ideaal. Ze houden ervan om te graven, te scharrelen en insecten te vangen – dus hoe natuurlijker hun omgeving, hoe gelukkiger ze zijn. Een overdekte uitloop is sterk aan te raden.

Dat beschermt ze tegen slecht weer én tegen roofdieren zoals vossen, roofvogels en zelfs katten.

Een stevig hek van minimaal 1,5 meter hoogte is een must – Barnevelders kunnen namelijk best wat vliegen, vooral als ze jong zijn. Wat betreft voeding: ze eten voornamelijk graan, maar hebben ook groenvoer nodig. Denk aan sla, andijvie, maïs, en groenteafval. Een goede mix van voer, grit en calcium (bijvoorbeeld in de vorm van schelpen) zorgt voor sterke eieren en een goede gezondheid.

Vergeet niet om regelmatig vers water aan te bieden. En ja, het is belangrijk om je kippen dagelijks te observeren.

Let op tekenen van ziekte zoals lethargie, verlies van eetlust, snotteren of verenverlies. Vroegtijdige opsporing kan een wereld van verschil maken.

De Barnevelder Club: Jouw Bron van Kennis en Gemeenschap

Als je serieus overweegt om Barnevelders te houden, is de Barnevelder Club een onmisbare partner. Deze organisatie, opgericht in 1923, zet zich in voor het behoud en de promotie van het ras.

Ze organiseren regelmatig fokkersdagen, tentoonstellingen en informatiebijeenkomsten. Leden kunnen profiteren van advies, kortingen op voer en benodigdheden, en toegang tot een netwerk van ervaren fokkers. De club speelt een cruciale rol in het behoud van de genetische diversiteit van het ras – en daarmee van een stukje Nederlandse erfgoed.

Behoud door de Stichting Zeldzame Huisdierrassen (SZH)

De Barnevelder kip staat op de lijst van bedreigde rassen bij de Stichting Zeldzame Huisdierrassen (SZH). Dat betekent dat er minder dan 300 exemplaren in Nederland zijn; voor wie overweegt om zeldzame kippenrassen te houden, is dit een prachtig ras om te behouden.

De SZH werkt actief aan het behoud van het ras door middel van registratie van fokdieren, het organiseren van fokkersdagen en het bewustmaken van het belang van oude rassen.

Donaties aan de SZH zijn welkom en helpen direct bij het behoud van deze bijzondere kip.

Waar Vind Je Betrouwbare Barnevelder Kippen?

Als je op zoek bent naar gezonde, goedgefokte Barnevelders, is het verstandig om bij erkende fokkers te kijken. Een bekende naam in de wereld van de Barnevelder is G.C. vd Glind, een fokker met jarenlange ervaring en een goede reputatie.

Klanten prijzen zijn kippen om hun gezondheid, sociabiliteit en uitstekende eierproductie. Arnold Hendriks was onder de indruk van hoe makkelijk de kippen te handtamen waren, Joan van Vulpen prees de sterke kuikens en Ruud Noverraz waardeerde de persoonlijke begeleiding en advies. Er zijn ook online bronnen waar je meer kunt leren over de geschiedenis van het ras, zoals de oude website van G.C. vd Glind, die een uniek kijkje geeft in de fokkerij van de Barnevelder in het verleden.

Conclusie: Een Stukje Nederlandse Geschiedenis in Jouw Tuin

De Barnevelder kip is meer dan alleen een eierleverancier. Het is een levend monument van Nederlandse pluimveehouderij, een rustige metgezel in de tuin, en een prachtig dier dat oogt als een schilderij.

Met de juiste zorg, voldoende ruimte en een beetje liefde voor oude rassen, kun jij een bijdrage leveren aan het behoud van dit bijzondere dier – en daarbij genieten van de mooiste donkerbruine eieren die je ooit hebt gezien. Dus: klaar om jouw eigen stukje Barneveld in de achtertuin te creëren? De Barnevelder wacht op jou.