Je kip staat erbij en je denkt: die poten zien er niet goed uit.
▶Inhoudsopgave
Kalkachtige korstjes, opgezwollen tenen, misschien zelfs wat bloed. Kans is groot dat je te maken hebt met schurftmijt. Geen paniek — het komt vaker voor dan je denkt, en het is goed te bestrijden als je weet wat je doet. In dit artikel lees je precies wat schurftmijt is, hoe je het herkent, en wat je er direct mee kunt doen.
Wat is schurftmijt eigenlijk?
Schurftmijt wordt veroorzaakt door de mijt Knemidokoptes mutans. Dit beestje is microscopisch klein — je ziet het met het blote oog niet.
De mijt graaft zich een weg door de huid van de poten en voeten van je kip. Daarvoor maakt hij gangen onder de schubben, waardoor die karakteristieke kalkachtige, opgezwollen poten ontstaan.
Het is niet alleen lelijk, het doet ook pijn. En als je het niet behandelt, kan het uitpakken naar andere delen van het lichaam. De mijt verspreidt zich snel, vooral als je meerdere kippen hebt. Eén besmette kip kan al genoeg zijn om de hele kudde te laten lijden. Dus: snel handelen is het devies.
Herken je schurftmijt aan deze symptomen
Schurftmijt begint vaak ongemerkt. Maar hoe langer je wacht, hoe erger het wordt.
- Kalkpoten: De poten worden dik, ruw en krijgen een witachtige, korrelige laag. Dit is het meest herkenbare symptoom.
- Gezwollen tenen: De tenen kunnen opvallend dik worden, soms zelfs misvormd.
- Krabben en pootje tillen: Je kip krabt aan haar poten of tilt ze vaak op. Dat wijst op jeuk of ongemak.
- Verlies van veren: Soms verliest de kip veren rond de poten of zelfs op de rest van het lichaam door stress of onderliggende zwakte.
- Minder lekker in de haak: Een kip met schurftmijt eet minder, beweegt minder, en legt minder eieren. Dat is een teken dat het niet goed gaat.
Let op deze signalen: Zie je één of meer van deze dingen? Dan is het tijd om actie te ondernemen.
Hoe diagnoseer je het zeker?
Visueel kun je al veel zien, maar voor zekerheid kun je het beste een huidmonster laten onderzoeken. Een dierenarts of veearts kan een klein stukje huid of schub nemen en onder de microscoop bekijken.
Zo zie je precies of er mijten zitten. Maar in de praktijk: als je kalkpoten ziet bij meerdere kippen, is de kans groot genoeg om direct te starten met behandeling.
Voorkomen is beter dan genezen: hoe houd je schurftmijt buiten?
Schurftmijt houdt van vochtige, vuile omgevingen. Dus: houd je stal schoon en droog.
Regelmatig schoonmaken, goede ventilatie, en niet te veel kippen op een kleine ruimte — dat zijn de basisregels. Controleer je kippen ook regelmatig, zeker als je nieuwe dieren toevoegt. Houd nieuwe kippen een paar dagen apart zodat je zeker weet dat ze geen rode vogelmijt meenemen.
En wees alert op stress. Een kip met een goede weerstand is minder snel vatbaar.
Zorg voor voldoende ruimte, schoon water, en goed voer. Een sterke kip is een gezonde kip.
Behandeling: wat kun je er tegen doen?
Gelukkig is schurftmijt goed te behandelen. Hier zijn de meest effectieve methoden: Er zijn diverse producten beschikbaar die specifiek werken tegen schurftmijt.
1. Medicamenteuze behandeling
Denk aan olie- of spraymiddelen met als werkzame stof bijvoorbeeld moxidectin of ivermectine.
Merken zoals Arthrocid of Exzolt worden vaak aanbevolen. Volg altijd de instructies op de verpakking — en herhaal de behandeling volgens het schema.
2. Natuurlijke alternatieven
Eén keer behandelen is meestal niet genoeg. Als je liever niet met chemische middelen werkt, kun je ook natuurlijke methoden proberen. Coconutolie of tea tree olie (verdund!) kan helpen om de mijt te verdrukken.
Smeer de poten in met een dun laagje. Het werkt langzamer, maar is zachter voor de huid.
3. Baden en schoonmaken
Let op: test altijd eerst op een klein stukje huid om te kijken of de kip er niet slecht op reageert. Je kunt je kip ook zachtjes baden in lauw water met een scheutje afwasmiddel of soda. Week de poten een paar minuten, en verwijder voorzichtig de losse korstjes met een zachte borstel. Droog de kip daarna goed af — vocht is de vijand. Controleer bij het verzorgen ook direct of er luizen bij je kippen aanwezig zijn.
Schurftmijten kunnen een tijdje overleven in de stal, zelfs zonder gastheer. Dus: reinig en ontsmet de stal grondig.
4. Behandel de omgeving ook
Gebruik een middel dat effectief is tegen mijten, en vervang strooisel volledig.
Anders loopt je kip het risico opnieuw besmet te raken.
Wanneer schakel je professionele hulp in?
Bij een lichte besmetting kun je het meestal zelf aanpakken. Maar als het erger wordt — bijvoorbeeld als meerdere kippen ziek zijn, of als de behandeling tegen wormen bij kippen niet lijkt te werken — is het verstandig om een dierenarts of veearts te raadplegen. Zij kunnen gerichte advies geven, eventueel een andere behandeling voorschrijven, of controleren of er andere problemen spelen, zoals een bacteriële infectie.
Conclusie: handel snel, maar kalm
Schurftmijt is vervelend, maar geen wereldondergang. Als je het vroegtijdig herkent en consistent behandelt, is de kans groot dat je kippen snel weer gezond zijn.
Houd je kudde in de gaten, investeer in hygiëne, en aarzel niet om hulp te vragen als je twijfelt. Want een kip met pijnlijke poten verdient beter dan dat.