Ontheffing aanvragen bij de gemeente voor kippen: hoe werkt dat?

Je wilt kippen houden. Klinkt als een droom, toch? Een eigen kippenhok, verse eieren ’s ochtends, en het geluid van kakelende hennen in de tuin.

Maar voordat je die eerste kip koopt, is er iets belangrijks: je gemeente wil weten wat je van plan bent.

In veel gemeenten mag je niet zomaar kippen houden — zeker niet in de stad of dicht bij buren. Gelukkig kun je een ontheffing aanvragen.

Maar hoe werkt dat precies? En wat moet je weten voordat je begint? Lees het hier, stap voor stap, zonder juridisch jargon.

Waarom heb je een ontheffing nodig?

Kippen zijn geen gewone huisdieren zoals een kat of een hond. Ze vallen onder de regels voor landbouwhuisdieren of hobbydieren, afhankelijk van waar je woont en hoeveel je er houdt.

In veel gemeenten mag je alleen kippen houden als je voldoet aan bepaalde voorwaarden — bijvoorbeeld: geen hanen (vanwege geluid), maximaal een bepaald aantal dieren, of alleen buiten de bebouwde kom. Als je niet aan die regels voldoet, heb je een ontheffing nodig. Dat is een officiële toestemming van de gemeente om af te wijken van de standaardregels. Zonder die ontheffing riskeer je een boete of zelfs het moeten opruimen van je kippen.

Wat zegt de wet? En wat doet de RVO?

Sinds 1 juli 2024 is het verplicht om kippen en ander pluimvee te registreren bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).

Dit register helpt bij het snel opsporen van dierziektes, zoals vogelgriep. Je registratie is gratis en kun je doen via de website van RVO onder het onderwerp ‘Register hobbydieren’. Let op: registratie is niet hetzelfde als een ontheffing. Registratie is landelijk verplicht. Een ontheffing is gemeentelijk — dus hangt af van waar je woont.

De bebouwde kom: waar mag je wél, en waar niet?

Een sleutelbegrip in dit verhaal is de bebouwde kom. Dat is het dichtbebouwde deel van je gemeente — waar de meeste huizen, straten en buren zijn. Veel gemeenten verbieden het houden van kippen binnen de bebouwde kom, tenzij je een ontheffing hebt.

Sommige gemeenten gebruiken een afstandsregel: bijvoorbeeld, je mag alleen kippen houden als je kippenhok op minstens 100 meter afstand van de grens van de bebouwde kom staat.

Andere gemeenten kijken naar het aantal buren binnen een bepaalde straal, of naar geluidsoverlast. Check daarom altijd de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) van jouw gemeente.

Daar staan de exacte regels in. Bijvoorbeeld: de gemeente Doesburg heeft een duidelijke pagina over ‘dieren houden’ op hun website, waar je kunt lezen wat er wel en niet mag.

Welke dieren vallen onder de regels?

Het gaat niet alleen om kippen. De meeste gemeenten hebben een lijst met dieren die extra aandacht vragen. Denk aan: mag je kippen houden in de bebouwde kom? Als je één van deze dieren wilt houden — of meerdere soorten — dan moet je vaak een aparte ontheffing per diersoort aanvragen.

• Kippen, hanen, kalkoenen, eenden, ganzen, fazanten, pauwen
• Schaap en geiten
• Varkens
• Ezels
• Struisvogels en emoes
• Antilopes en kangoeroes

Hoe vraag je een ontheffing aan? Zo doe je het

Geen zorgen, het is geen ingewikkeld proces. Maar het vraagt wel wat voorbereiding. Hieronder de stappen:

1. Check de regels van jouw gemeente

Ga naar de website van je gemeente en check de gemeentelijke regels voor kippen. Zoek op ‘dieren houden’, ‘kippen houden’ of ‘ontheffing dieren’ en lees de beleidsregels zorgvuldig. Soms staan er zelfs voorbeelden of plattegronden bij.

2. Bereid je aanvraag voor

Je hebt meestal nodig: Dit kun je meestal online doen via de website van je gemeente, of per post.

• Een korte beschrijving: welke dieren, hoeveel, en waarom je ze wilt houden
• Een plattegrond van je perceel met de locatie van het kippenhok
• Foto’s of tekeningen van het verblijf (moet schoon, veilig en diervriendelijk zijn)
• Een toelichting over hoe je overlast voorkomt (geluid, geur, muizen)

3. Dien de aanvraag in

Sommige gemeenten gebruiken een formulier, andere vragen om een brief. De gemeente heeft 8 weken de tijd om te beslissen. Soms langer, maar dan moeten ze je dat laten weten.

4. Wacht op een beslissing

Wordt je aanvraag afgewezen? Dan kun je bezwaar maken binnen 6 weken.

Wat kost een ontheffing?

De kosten verschillen per gemeente. In Doesburg betaal je bijvoorbeeld €100 per diersoort, eenmalig.

Andere gemeenten rekenen een jaarlijkse vergoeding, of hebben tariefgroepen op basis van het aantal dieren. Betaal meestal via iDEAL of factuur. Let op: sommige gemeenten geven korting als je meerdere soorten aanvraagt, of juist extra kosten als je binnen de bebouwde kom woont. Altijd even checken!

En als je kippen opvangt of in een asiel runt?

Opvangcentra, asielen of dierentuinen vallen vaak onder een uitzondering. Ze hebben meestal al een ontheffing, mits ze voldoen aan strenge eisen: een actief register, een vakbekwaam dierverzorger, en goede huisvesting.

Ben je zelf geen professional, maar wil je toch kippen helpen? Dan kun je altijd samenwerken met een erkende opvang.

Laatste tips voordat je begint

Begin niet met kippen kopen voordat je toestemming hebt. Wacht op de officiële ontheffing.

Praat eventueel met je buren — voorkomen is beter dan genezen. En houd je kippenhok schoon en stil: hoe minder overlast, hoe groter de kans dat je aanvraag wordt goedgekeurd. Twijfel je over wat de wet zegt over burenrecht en kippen?

Bel of mail dan gewoon met je gemeente. De medewerkers van de afdeling milieu of handhaving helpen je graag verder.

En vergeet niet: registratie bij de RVO is verplicht — ook als je een ontheffing hebt. Met de juiste voorbereiding zit je binnen no time op een verse ei van je eigen kip. Veel succes!