Je kippen scharrelen vrolijk door de tuin, pikken naar wat ze zien en lijken compleet onbreekbaar. Maar niets is minder waar.
▶Inhoudsopgave
Er staan waarschijnlijk op dit moment planten in jouw tuin die een kip ernstig kunnen ziek maken — of er zelfs aan dood kunnen gaan. En het ergste? Je hebt er waarschijnlijk geen weet van. Tijd om dat te veranderen.
Waarom kippen zo kwetsbaar zijn voor giftige planten
Kippen zijn onhandige eters. Ze pikken aan alles wat groen is, wat bruin is, wat er maar een beetje uitziet als voedsel.
Ze maken geen onderscheid tussen een lekkere saladefeuille en een blad van een plant die giftige stoffen bevat. En omdat kippen relatief klein zijn, heeft het niet veel voordat een giftige plant schade aanricht. Al een paar bladeren kunnen genoeg zijn om problemen te veroorzaken.
Daarom is het aan jou als kippenhouder om de tuin te controleren.
Niet morgen, maar vandaag. Hieronder vind je de belangrijkste gevaren.
De meest gevaarlijke planten in je tuin
1. Vaste planten en struiken die je moet verwijderen
Kalmoes (Taxus) is misschien wel de grootste vijand van je kippen. Deze veelgeplante tuinstruik bevat taxine, een stof die hartritmestoornissen veroorzaakt. Al een klein aantal naalden kan binnen enkele uren dodelijk zijn.
Kippen die kalmoes opeten vertonen vaak geen symptomen — ze gewoon doodvallen.
Er is geen tijd voor behandeling. Verwijder kalmoes daarom volledig uit je tuin of zorg voor een ondoordringbare afscheiding.
Krokus (Digitalis) is net zo gevaarlijk. Deze mooie paarse plant bevat glycosiden die het hart aantasten. Zowel de bloemen als de bladeren zijn giftig.
2. Bomen die gevaarlijk zijn voor kippen
Symptomen zijn braken, diarree, hartritmestoornissen en in ernstige gevallen overlijden. Klapperboom (Laburnum) is een prachtige boom met gele bloemen, maar elk deel — vooral de peultjes — bevat cytisine.
Dit is een stof die vergelijkbaar werkt met nicotine. Al een handvol peultjes kan een kip dodelijk vergiftigen. Nachtschade (Solanum) komt in veel tuinen voor, vaak als onkruid. Denk aan aardappelplanten, tomatiestengels en bladeren van beide. De groene delen bevatten solanine, een giftige stof die maagdarmproblemen, zwakte en ademhalingsproblemen veroorzaakt.
Rijpe tomaten en aardappelen zelf zijn ongevaarlijk, maar de planten absoluut niet. Laurier (Prunus laurocerasus) is een populaire heg in Nederlandse tuinen, maar de bladeren bevatten prulaurasine, die in het lichaam omgezet wordt in blauwzuur. Ja, je leest het goed. Blauwzuur.
Dit kan leiden tot benauwdheid, braken en in ernste gevallen overlijden. Kersenbomen, perenbomen en andere steenvruchtbomen zijn op zich niet giftig, maar de pitjes bevatten amygdaline, die bij kauwen blauwzuur vrijmaakt.
3. Tuinplanten en sierplanten om uit de tuin te weren
De bladeren en takken bevatten dezelfde stof. Laat kippen niet vrij rondlopen onder bomen waar veel afgevallen fruit en takken liggen. Eik — vooral de eikels en jonge scheuten — bevatten tannine in hoge concentraties. Regelmatig eten van eikels kan leiden tot nierschade en vergiftiging.
Een enkele eikel is geen probleem, maar kippen die dagelijks toegang hebben tot een volle eik lopen risico. Oleander is een van de meest giftige tuinplanten ter wereld. Elke delen — bladeren, bloemen, takken, wortels — bevatten hartglycosiden. Al een enkel blad kan dodelijk zijn voor een kip.
Als je oleander in je tuin hebt, verwijder het of sluit het volledig af. Monnikskap (Aconitum) is een mooie blauwe plant, maar extreem giftig.
De wortels zijn het gevaarlijkst, maar ook de bladeren en bloemen bevatten aconitine. Deze stof tast het zenuwstelsel en het hart aan.
Er is geen tegengif. Daslook (Allium ursinum) en andere look-achtigen komen soms verwilderd voor in tuinen. Hoewel knoflook in kleine hoeveelheden soms als middel tegen wormen wordt gebruikt, kunnen grote hoeveelheden look-achtige planten hemolyse veroorzaken — het afbreken van rode bloedcellen. Dit kan leiden tot ernstige bloarmoede. Klokjes (Hyacinthoides) en andere bolbloemen zoals narcissen en tulpen bevatten giftige alkaloïden, vooral in de bollen. Kippen graven soms bollen op, dus let hierop in het voorjaar.
Wat te doen als je kip iets giftigs heeft gegeten
Paniek is niet handig, maar snelheid wel. Als je vermoedt dat je kip een giftige plant heeft opgegeten, neem dan direct actie.
Verwijder de kip uit de tuin en houd deze afgezonderd. Let op symptomen als lethargie, braken, diarree, waggelend loopgedrag, ademhalingsproblemen of plotselinge dood zonder duidelijke oorzaak.
Bel je dierenarts meteen. Vertel wat de kip mogelijk heeft gegeten en hoeveel. Hoe sneller je reageert, hoe groter de kans op herstel. Maar wees eerlijk: bij sommige planten zoals kalmoes en oleander is er vaak niets meer te doen.
Hoe je je tuin kippenveilig maakt
Begin met een wandeling door je tuin. Bekijk elke plant, elke boom, elk onkruid.
Gebruik een plantherbening-app als je iets niet herkent. Verwijder alles wat op de lijst hierboven staat, of zorg ervoor dat kippen er niet bij kunnen.
Let extra op de volgende plekken: langs hekken en tuinmuren (daar groeien vaak verwilderde planten), onder bomen (daar vallen bladeren en fruit), en langs de rand van de tuin (daar groeit vaak nachtschade als onkruid). Zorg ook dat je kippen voldoende eigen voedsel en groenvoer hebben. Een kip die goed gevoed is, zal minder snel aan gevaarlijke planten in de tuin pikken. Bied ze maïs, kruiden, sla en komkommer aan, en ze zullen minder nieuwsgierig zijn naar die mooie maar giftige bloem aan de overkant van de tuin.
En de gouden regel: twijfel je over een plant? Dan is het veiliger om die plant buiten bereik te houden.
Voor je kip is het niet de moeite waard om het te riskeren.
Veelgestelde vragen
Welke planten vormen een gevaar voor mijn kippen?
Veel planten in de tuin kunnen schadelijk zijn voor kippen, vooral als ze onhandig zijn en alles pikken wat groen is.
Wat is precies zo gevaarlijk aan planten voor kippen?
Denk aan planten zoals kalmoes, krokus, klapperboom, nachtschade en laurier, die giftige stoffen bevatten en zelfs al een klein beetje kunnen leiden tot ernstige problemen of de dood van je kippen. Kippen eten vaak alles op wat ze vinden, zonder onderscheid te maken tussen veilige en giftige planten. Zelfs een kleine hoeveelheid van bepaalde planten, zoals de naalden van kalmoes of de peultjes van klapperboom, kan al een ernstige reactie veroorzaken, zoals hartritmestoornissen of zelfs de dood.
Hoe kan ik mijn kippen beschermen tegen giftige planten in de tuin?
Als kippenhouder is het essentieel om je tuin regelmatig te controleren op gevaarlijke planten. Je kunt kalmoes en krokus volledig verwijderen of een ondoordringbare afscheiding creëren.
Wat zijn de meest voorkomende giftige planten in een Nederlandse tuin?
Wees extra voorzichtig met nachtschade, zoals aardappelplanten en tomaten, en laat je kippen niet op de planten zelf eten.
Wat zijn de symptomen die een kip kan vertonen als hij een giftige plant heeft gegeten?
Binnen Nederlandse tuinen komen planten als kalmoes, krokus, klapperboom, nachtschade (aardappelplanten, tomaten) en laurier veel voor. Deze planten bevatten stoffen zoals taxine, glycosiden, cytisine en prulaurasine die schadelijk kunnen zijn voor kippen als ze worden gegeten. Kippen die een giftige plant hebben gegeten, kunnen verschillende symptomen vertonen, zoals braken, diarree, hartritmestoornissen en zwakte. Het is belangrijk om snel te handelen en de kip te laten zien aan een dierenarts, omdat de gevolgen van het eten van een giftige plant ernstig kunnen zijn en soms fataal.