Stel je voor: je zet 's ochtends de koffie, loopt de tuin in en pakt een paar warme eieren uit het kippenhok. Geen winkel, geen plastic verpakking — gewoon puur en echt.
▶Inhoudsopgave
- Wat mag wel en wat mag niet? De regels in jouw gemeente
- Welke kip past bij jouw tuin? De 5 beste rassen
- Het kippenhok: Kopen of bouwen?
- Voer en water: De basis voor gezonde kippen
- Mest: Van afval naar tuinkoning
- De volierveld: Ruimte om te leven
- Gezond houden: Veelvoorkomende problemen en oplossingen
- Kippen door het jaar: Seizoensgids
In Nederland doen steeds meer mensen mee aan de kippenhype. En terecht! Maar voordat je begint, wil je wel zeker weten wat je kunt en mag. En welke kip het beste bij jouw tuin past. Dieper ingaan op de regels, de rassen, het hok en alles wat je moet weten — dat doen we hier.
Wat mag wel en wat mag niet? De regels in jouw gemeente
Goed nieuws: in bijna heel Nederland mag je kippen houden in de tuin.
Maximum aantal kippen
Maar er zitten wel haken en ogen aan. Elke gemeente heeft eigen regels, en die kun je niet negeren. Hieronder de belangrijkste punten op een rijtje. In de meeste gemeenten mag je maximaal 6 kippen houden zonder vergunning.
Geluid en geur
In sommige steden, zoals Amsterdam en Rotterdam, gelden strengere regels. Soms heb je een vergunning nodig vanaf 1 kip.
Voeropslag en ongedierte
Check daarom altijd de website van jouw gemeente voordat je begint. Kippen zijn niet eens zo luidruchtig — een kip maakt ongeveer 60-70 decibel geluid, vergelijkbaar met een normaal gesprek.
Maar buren waarderen het soms anders. Houd rekening met afstand tot de erfgrens: minimaal 1 meter is een goede richtlijn. Voor geur voorkomen is het belangrijk om het hok wekelijks schoon te maken en voer droog op te slaan.
Mest en afval
Sluit je voer altijd af in een dichte bak, bijvoorbeeld een vuilnisbak met deksel. Zo trek je geen muizen of ratten aan.
Een goede tip: bewaar het voer in een schuur of afgesloten ruimte, nooit open in de tuin. Kippen produceren gemiddeld 150 gram mest per kip per dag. Dat klinkt als veel, maar het is goud waard voor je tuin — mits je het goed verwerkt. Meer daarover in het onderdeel over compostering.
Welke kip past bij jouw tuin? De 5 beste rassen
Niet elke kip is geschikt voor een kleine tuin. Sommige rassen zijn rustiger, produceren meer eieren of hebben minder ruimte nodig.
1. Nederlandse Uilebaard — de lokale held
Hier zijn vijf rassen die écht werken in een Nederlandse achtertuin. Deze kip is erkend als Nederlands ras en is perfect voor de kleine tuin.
2. Australorp — de eiermachine
Ze is rustig, vriendelijk en legt gemiddeld 4-5 eieren per week. Bovendien is ze uitstekend bestand tegen Nederlandse weersomstandigheden. Prijs: ongeveer €20-€25 per kip.
3. Brahma — de vriendelijke reus
De Australorp staat bekend om zijn hoge eiproductie: gemiddeld 5-6 eieren per week. Het is een grote, rustige kip die goed met kinderen kan.
4. Zwarte Sussex — de allrounder
Ze heeft wel wat meer ruimte nodig — reken op minimaal 2 vierkante meter per kip. Prijs: ongeveer €18-€25. Brahma's zijn groot, indrukwekkend en ontzettend tam. Ze zijn minder productief (3-4 eieren per week), maar perfect als gezinshuisdier. Hun verenpoten maken ze extra geschikt voor nat weer. Prijs: ongeveer €25-€35.
5. Zwarte Marans — de chocolade-eierlegger
De Sussex is een veelzijdige kip: goede eierlegger (5-6 eieren per week), rustig van aard en goed bestand tegen kou.
Een ideale keuze voor beginners. Prijs: ongeveer €15-€22. Uniek aan de Marans: ze leggen eieren met een donkerbruine, bijna chocoladekleurige schaal. Productie is gemiddeld 4-5 eieren per week. Ze zijn wat prijzzer — reken op €25-€35 per kip — maar die speciale eieren maken het waard.
Het kippenhok: Kopen of bouwen?
Je kippen hebben een veilige thuis nodig. Of je nu kippen houdt in de kleine tuin of op een mini-hoeve, een goed hok beschermt tegen roofdieren zoals vossen en bunzingen, en biedt comfort bij slecht weer.
Zelf bouwen — goedkoop en leuk
Hier zijn je opties. Met wat hout, schroeven en een weekendje werk kun je een prima hok bouwen. Een basis hok voor 4 kippen heeft minimaal 2 vierkante meter vloeroppervlak nodig. Reken op materiaalkosten van €80-€150.
Kopen — kant en klaar
Belangrijk: zorg voor goede ventilatie aan de bovenkant en gebruik geen behandeld hout dat giftig kan zijn. Geen zin in klussen?
Essentiële onderdelen van een goed hok
Er zijn genoeg kant-en-klare hokken verkrijgbaar. Merken zoals Kerki.nl en Kippenwinkel.nl bieden stevige houten hokken vanaf €120, maar je kunt ook zelf je eigen kippenhok bouwen.
Voor een compleet systeem met volière ga je naar €300-€600. Let op: kies altijd een hok van minimaal 1,5 meter hoog, zodat je er makkelijk in kunt staan om te schoonmaken. Welk hok je ook kiest, zorg voor deze vier zaken:
- Zitstok: Kippen slapen graag op een stok. Gebruik een ronde stok van 5-8 centimeter dikte.
- Nestbox: Plan 1 nestbox per 3 kippen. Een doos van 30x30x30 centimeter met stro of houtsnippers werkt perfect.
- Ventilatie: Zorg voor openingen aan de bovenkant van het hok, maar geen tocht op zitstokhoogte.
- Predatorenbeveiliging: Gebruik gaas van maximaal 2 centimeter maaswijdte en gaas ook onder de vloer.
Voer en water: De basis voor gezonde kippen
Goede voeding is het geheim achter gezonde kippen en veel eieren. Maar wat eten kippen precies, en hoeveel kost dat?
Soorten voer
Er zijn drie hoofdsoorten: Pollux is een bekend Nederlands merk met goede kwaliteit. De Heus biedt ook kippenvoer aan, vaak iets goedkoper voor wie op onze sfeervolle boerderij accommodatie verblijft.
- Legmeel: Het standaardvoer voor leghennen. Bevat 15-17% eiwit en is aangevuld met calcium voor sterke eierschalen. Een zak van 10 kilo kost ongeveer €12-€18.
- Pellets: Compact en minder verspillend dan meel. Kippen kunnen niet kiezen wat ze wel of niet eten, dus krijgen ze altijd alles binnen.
- Gemengd graan: Een lekkere aanvulling, maar niet compleet genoeg als hoofdvoer. Geef maximaal 30 gram per kip per dag als extraatje.
Belangrijke merken
Voor biologisch voer kun je terecht bij BioPlus — reken dan op €20-€25 per 10 kilo. Een kip drinkt gemiddeld 250-300 milliliter water per dag. In de zomer kan dit oplopen tot 500 milliliter.
Water
Gebruik een drinkbak of drinknippel die je dagelijks schoonmaakt. Tip: voeg eens per twee weken wat appelazijn toe (1 eetliter op 2 liter water) — het helpt tegen parasitten in de darmen.
Mest: Van afval naar tuinkoning
Kippenmest is een van de beste mestsoorten voor je tuin. Maar je kunt hem niet direct gebruiken — verse mest is te scherp en kan planten verbranden.
Composteren: De beste methode
Meng de kippenmest met stro, houtsnippers of droge bladeren in een verhouding van 1:3. Laat het mengsel 6-12 maanden rijpen.
Mestkuil of compostbak?
Het resultaat is donkere, kruimelrijke mest die je gewoon door je grond kunt werken. Een kip produceert genoeg mest voor ongeveer 10 vierkante meter tuin per jaar. Een eenvoudige mestkuil kun je maken van pallets of betonblokken. Een afgesloten compostbak, zoals de ComposTumbler van HotSport, werkt sneller en houdt ongedierte buiten. Prijzen beginnen vanaf €40 voor een eenvoudige bak tot €200 voor een draaibare versie.
De volierveld: Ruimte om te leven
Kippen zijn geen kooi-dieren. Ze willen krabben, stofbaden en gras eten.
Hoe groot moet een volierveld zijn?
Een volierveld geeft ze die vrijheid. Reken op minimaal 3 vierkante meter per kip.
Stofbaden — ja, dat doen kippen écht
Voor 4 kippen is een volierveld van 12 vierkante meter ideaal. Gebruik stevig gaas van minimaal 1,5 meter hoog en zorg dat het gaas 30 centimeter diep in de grond zit, zodat vossen er niet onderdoor krabben. Kippen baden regelmatig in droge aarde of zand.
Dit helpt tegen vlooien en mijten. Maak een stofbadplaatsje in je volière: een gat van 50x50 centimeter en 20 centimeter diep, gevuld met fijn zand en wat houtskool.
Gezond houden: Veelvoorkomende problemen en oplossingen
Goede verzorging voorkomt de meeste gezondheidsproblemen. Maar het is wel belangrijk om te weten waar je op moet letten.
Parasieten: Vlooien en mijten
De meeste voorkomende parasieten bij kippen zijn de rode huismijt en kuifvlooien.
Gezondheidssignalen herkennen
Controleer je kippen wekelijks, vooral onder de vleugels en rond de kont. Een goede bestrijdingsmiddel is Exolt (op basis van spinosad), verkrijgbaar via de dierenarts of online. Prijs: ongeveer €15 voor 10 milliliter, genoeg voor een kuur.
- Lusteloosheid: Een kip die apart zit en niet mee eet, is waarschijnlijk ziek.
- Diarree: Kan wijten op een infectie of verkeerd voer. Geef extra elektrolyten via het drinkwater.
- Verlies van veren: Buiten de jaarlijkse rui (in het najaar) kan dit stress of een tekort aan eiwitten zijn.
- Minder eieren: Normale oorzaken zijn minder daglicht, stress of een verkeerd dieet.
Vaccinaties
Let op deze waarschuwingssignalen: In Nederland is vaccinatie tegen de ziekte van Newcastle verplicht voor kippen. De meeste kuikens worden al gevaccineerd bij de fokkerij. Voor andere ziekten, zoals infectieuze bronchitis, kun je kiezen voor vaccinatie via de pluimveearts. Reken op €10-€20 per kip per jaar voor vaccinaties.
Kippen door het jaar: Seizoensgids
Elk seizoen heeft zijn eigen uitdagingen. Hier een snelle gids om je kippen het hele jaar door gezond te houden.
Lente: Tijd om te beginnen
De lente is het beste moment om kippen te kopen. De dagen worden langer, wat de eiproductie stimuleet. Begin met het schoonmaken en ontsmetten van je hok: gebruik een product zoals MultiClean en laat het goed drogen voor je nieuwe kippen erin gaan.
Zomer: Bescherming tegen hitte
K